İki, üç ya da daha fazla yazarlı bir kaynağı metin içinde gösterirken en çok hata, ilk atıfla sonraki atıfın karıştırılmasında çıkar. Tez, makale ya da ödev yazarken küçük görünen bu hata, kaynakça düzenini zayıflatır ve metnin Akademik güvenini düşürür. Bu yüzden APA 7 kurallarını kısa ezberlerle değil, mantığıyla kavraman gerekir. Bu rehberde çok yazarlı metin içi atfın hangi durumda nasıl yazılacağını, neden öyle yazıldığını ve en sık karıştırılan örnekleri açık biçimde göreceksin.
APA 7 çok yazarlı atfın mantığı nasıl çalışır
APA 7, metin içi atıfta okuyucunun iki bilgiyi hızlıca görmesini ister: yazar ve yıl. Çok yazarlı çalışmalarda temel amaç, kaynağı ayırt etmeyi kolaylaştırmak ve metni gereksiz yere uzatmamaktır. American Psychological Association tarafından yayımlanan Publication Manual of the American Psychological Association 7th edition, bu sadeleştirmeyi özellikle üç ve daha fazla yazarlı eserlerde belirginleştirir.
Kuralın omurgası çok nettir:
– İki yazarlı kaynakta her atıfta iki soyadı da yer alır.
– Üç veya daha fazla yazarlı kaynakta ilk atıftan itibaren ilk yazarın soyadı ve ardından ve diğerleri kısaltması kullanılır.
Bu noktada en kritik fark APA 6 ile APA 7 arasındadır. APA 6 döneminde üç, dört ya da beş yazarlı eserlerde ilk atıfta tüm yazarlar yazılırdı. APA 7 bu yapıyı değiştirdi ve işi sadeleştirdi. Yıllar süren akademik yazım takibim gösteriyor ki öğrencilerin büyük bölümü hâlâ eski kuralı kullanıyor. Hata tam da burada başlıyor.
Metin içi atıfta iki temel kullanım biçimi bulunur:
– Anlatı içi atıf: Yazar adı cümlenin doğal akışına girer. Örnek: Kaya ve Demir 2021, bulguların bölgesel farklara göre değiştiğini savunur.
– Parantez içi atıf: Yazar ve yıl cümle sonunda verilir. Örnek: Bulgular bölgesel farklara göre değişir.
Burada biçim kadar tutarlılık da önem taşır. Aynı metinde bir yerde eski kuralı, başka yerde yeni kuralı kullanırsan yazın standardın bozulur.
İki, üç ve daha fazla yazarda doğru metin içi atıf nasıl yazılır
İki yazarlı kaynakta kural nedir
İki yazarlı eserlerde her atıfta iki yazarın soyadını da yazarsın. İlk atıf ve sonraki atıf arasında fark yoktur.
Anlatı içi kullanım:
Yılmaz ve Acar 2022, çevrim içi öğrenmede geri bildirimin başarıyı artırdığını belirtir.
Parantez içi kullanım:
Çevrim içi öğrenmede geri bildirim başarıyı artırır.
APA bu noktada kısaltmaya gitmez. Çünkü iki isim, kaynağı ayırt etmek için hâlâ yeterince kısa ve nettir.
Üç veya daha fazla yazarlı kaynakta temel kural nedir
Üç ya da daha fazla yazarlı eserlerde ilk atıftan itibaren yalnızca ilk yazarın soyadını yazarsın. Ardından ve diğerleri ifadesi gelir.
Anlatı içi kullanım:
Karataş ve diğerleri 2020, sosyal destek düzeyi arttıkça akademik dayanıklılığın da yükseldiğini buldu.
Parantez içi kullanım:
Sosyal destek arttıkça akademik dayanıklılık da yükselir.
Bu kural ilk atıf için de geçerlidir, sonraki atıflar için de. En sık yapılan yanlış, ilk geçtiği yerde tüm yazarları sıralamaktır. APA 7 bunu istemez.
Aynı ilk yazara sahip kaynaklar nasıl ayrılır
Bazen iki farklı kaynakta ilk yazar aynı olur ve her ikisi de çok yazarlıdır. Bu durumda yalnızca ilk yazar soyadını yazmak karışıklık yaratabilir. APA 7, ayırt etmek için gerektiği kadar ek yazar soyadı eklemeni ister.
Örnek:
– Arslan, Koç ve Tamer 2021
– Arslan, Demir ve Ece 2021
Bu iki kaynak için atıfı şöyle ayırırsın:
– Arslan, Koç ve diğerleri 2021
– Arslan, Demir ve diğerleri 2021
Amaç, okuyucunun hangi çalışmadan söz ettiğini ilk bakışta anlamasıdır.
Aynı yazar ve aynı yıl varsa ne yaparsın
Aynı yazar ya da aynı yazar grubu aynı yıl içinde birden fazla çalışma yayımladıysa yılın yanına harf eklersin.
Örnek:
– Özkan ve diğerleri 2023a
– Özkan ve diğerleri 2023b
Bu harfler kaynakçada da aynı şekilde yer alır. Metin içi atıf ve kaynakça birbirini birebir karşılamalıdır.
Doğrudan alıntıda sayfa numarası gerekir mi
Evet. Doğrudan alıntı yapıyorsan sayfa numarası eklersin. Bu, çok yazarlı kaynaklarda da değişmez.
Örnek:
Karataş ve diğerleri 2020, akademik dayanıklılığı çevresel destekle ilişkilendirir.
Sayfa numarası, alıntının denetlenmesini kolaylaştırır. Akademik dürüstlük açısından bu ayrıntı kritik değer taşır.
Kuralları karıştıran noktalar ve doğru örnekler
APA 7 çok yazarlı atıfta hata çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, eski alışkanlıktan çıkar. Kendi tecrübemle söyleyebilirim ki özellikle tez düzeltme süreçlerinde danışmanların en sık işaretlediği alanlardan biri, metin içi atıf tutarsızlığıdır. Aşağıdaki örnekler, yanlış ile doğruyu yan yana görmeni sağlar.
Yanlış:
– Çetin, Uslu ve Arı 2022 ilk atıfta yazılır, sonra Çetin ve diğerleri 2022 kullanılır.
Doğru:
– Çetin ve diğerleri 2022 her atıfta aynı biçimde yazılır.
Yanlış:
– İki yazarlı kaynakta ilk atıfta iki isim, sonraki atıfta tek isim kullanılır.
Doğru:
– İki yazarlı kaynakta her zaman iki isim yer alır.
Yanlış:
– Doğrudan alıntıda yalnızca yazar ve yıl verilir.
Doğru:
– Doğrudan alıntıda yazar, yıl ve sayfa bilgisi yer alır.
Yanlış:
– Kaynakçada dört yazar varken metin içinde ikinci yazar adı keyfî biçimde eklenir.
Doğru:
– Ancak karışıklık varsa ayırt etmek için gerekli kadar ek soyadı yazılır.
Bu kuralların arkasında yalnızca biçim kaygısı yoktur. APA stilinin amacı, bilimsel iletişimi standartlaştırmaktır. Akademik yazım üzerine yapılan çalışmalar da tutarlı atıf kullanımının, metnin güvenilirlik algısını artırdığını gösterir. Özellikle yükseköğretimde yazma merkezlerinin hazırladığı rehberlerde atıf tutarlılığı, akademik dürüstlüğün görünür parçası olarak ele alınır. Purdue OWL, APA Style ve pek çok üniversitenin yazım merkezi aynı noktayı vurgular: okur, atıf sistemini çözmeye uğraşmamalı; içeriğe odaklanmalıdır.
Gebze Basın içinde akademik yazım başlıklarını takip ediyorsan, benzer sorunların çoğunun aslında birkaç temel kuralın yanlış uygulanmasından çıktığını fark edersin. Çok yazarlı atıf da bu alanların başında gelir.
Metin içinde hızlı kontrol için uygulanabilir yazım modeli
Yazarken her cümlede yeniden kural hatırlamaya çalışma. Bunun yerine kısa bir kontrol modeli kullan.
1. Kaynak iki yazarlı mı?
İki yazarlıysa her atıfta iki soyadı yaz.
2. Kaynak üç ya da daha fazla yazarlı mı?
İlk atıftan itibaren ilk soyadı ve diğerleri kullan.
3. Cümlede yazarı akışa kattın mı?
Yazarı cümle içinde kullanıyorsan yılı hemen ardından ver.
4. Atıf cümle sonunda mı?
Yazar ve yılı birlikte cümle sonunda göster.
5. Doğrudan alıntı mı yaptın?
Sayfa numarasını ekle.
6. Benzer yazar grupları karışıyor mu?
Gerektiği kadar ek soyadıyla ayrım yap.
Bu model, özellikle uzun literatür taramalarında ciddi hız kazandırır. Yıllar süren metin düzenleme deneyimim gösteriyor ki iyi bir akademik metni kuran şey yalnızca bilgi zenginliği değil, biçim disiplinidir. APA 7 buna doğrudan etki eder.
Bir başka pratik nokta da kaynak yönetim araçlarıdır. Zotero, Mendeley ya da EndNote gibi araçlar çok iş kolaylaştırır; fakat kusursuz çalıştıklarını varsayma. Yazılım doğru stili seçse bile dil ayarı, veri girişi ya da ithal edilen kayıt hatası yüzünden metin içi atıf bozulabilir. Bu yüzden son kontrolü mutlaka gözünle yap.
Gebze Basın okurları için benim net önerim şu: Tez ya da makale tesliminden önce yalnızca atıfları taradığın ayrı bir düzeltme turu yap. Bu tek adım, biçim hatalarının büyük bölümünü temizler.
Sıkça Sorulan Sorular
APA 7’de üç yazarlı kaynak ilk atıfta nasıl gösterilir
İlk atıftan itibaren ilk yazarın soyadını yazarsın, ardından ve diğerleri eklersin.
İki yazarlı kaynakta ve diğerleri kullanılır mı
Hayır. İki yazarlı kaynakta her atıfta iki soyadı da yer alır.
Çok yazarlı kaynakta sayfa numarası ne zaman gerekir
Doğrudan alıntı yaptığında sayfa numarası eklemelisin.
Aynı ilk yazara sahip iki kaynak nasıl ayrılır
Karışıklık oluşuyorsa ayırt etmek için gerekli kadar ek yazar soyadı yazarsın.
APA 6 ile APA 7 arasındaki temel fark nedir
APA 7, üç ve daha fazla yazarlı eserlerde ilk atıftan itibaren kısaltılmış biçimi kullanır.
Kaynakçada tüm yazarları yazıp metinde kısaltmak doğru mu
Evet. Metin içi atıf ile kaynakça farklı ayrıntı düzeyine sahip olabilir. Önemli olan iki kaydın birbirini doğru karşılamasıdır.
Çok yazarlı bir kaynağı nasıl göstereceğin konusunda hâlâ tereddütün varsa, elindeki örnek cümleyi yaz ve atıf biçimini yorumlarda paylaş. İstersen birlikte doğru APA 7 formatına çevirelim.